Naukowcy z Uniwersytetu Wrocławskiego opracowali nową strategię walki z rakiem. W przyszłości może ona znaleźć zastosowanie w leczeniu trudnych nowotworów, w tym raka trzustki. Zespół prof. Łukasza Opalińskiego pokazał, jak zwiększyć ilość leku trafiającego do komórek nowotworowych, a jednocześnie ograniczyć jego pobieranie przez zdrowe komórki. Wyniki badań opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Journal of the American Chemical Society.
- Jak naukowcy z Wrocławia opracowali nową strategię walki z rakiem.
- W jaki sposób nowa terapia kieruje lek do komórek nowotworowych.
- Dlaczego HSPG mogą stać się celem leczenia raka trzustki.
Jednym z największych wyzwań w leczeniu raka jest zniszczenie komórek nowotworowych bez uszkadzania zdrowych tkanek. Terapie celowane mają dostarczać lek bezpośrednio do komórek nowotworowych, ale ich problemem jest znalezienie celu, który występuje w guzie, a nie ma go w zdrowych tkankach.
Zespół prof. Łukasza Opalińskiego z Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Wrocławskiego postanowił podejść do problemu inaczej. Zamiast szukać kolejnego „idealnego” celu, naukowcy skupili się na tym, jak komórki pobierają lek.
Naukowcy skupili się na raku trzustki
Badacze zainteresowali się cząsteczkami HSPG, które występują w dużej ilości na powierzchni komórek raka trzustki. Problem w tym, że znajdują się także na zdrowych komórkach.
– Problem w tym, że takich celów molekularnych spełniających te kryteria jest niezwykle mało, przez co wiele typów nowotworów pozostaje bez możliwości celowanego leczenia z użyciem ADC/PDC – zauważa prof. Łukasz Opaliński.
Naukowcy postanowili więc wykorzystać HSPG w inny sposób. Stworzyli cząsteczkę TriFHS-MMAE, która ułatwia komórkom pobieranie leku. Po dostaniu się do wnętrza komórki uwalniana jest substancja MMAE, która ma niszczyć komórki nowotworowe.
Jak ograniczyć działanie leku na zdrowe komórki?
Pozostawało jednak ważne pytanie: skoro HSPG znajdują się także na zdrowych komórkach, jak ograniczyć pobieranie przez nie leku?
Naukowcy sprawdzili działanie różnych substancji wpływających na proces pobierania leku przez komórki. Okazało się, że zdrowe i nowotworowe komórki reagują na nie inaczej.
Zastosowanie odpowiedniego inhibitora ograniczało pobieranie TriFHS-MMAE przez zdrowe komórki. W komórkach nowotworowych nie hamowało tego procesu, a w wielu przypadkach nawet zwiększało pobieranie leku.
– Kluczowym odkryciem było wykazanie, że zdrowe i złośliwe komórki trzustki używają odmiennych kaskad kinaz do zarządzania procesem ADE – tłumaczy dr Natalia Porębska.
Mówiąc prościej: naukowcy znaleźli sposób, aby ograniczyć pobieranie leku przez zdrowe komórki, nie blokując tego procesu w komórkach nowotworowych.
Metodę sprawdzono na zwierzętach
Opracowaną strategię przetestowano również w badaniach przedklinicznych na zwierzętach. U tych, którym podawano odpowiednio dobraną substancję, zaobserwowano mniejsze gromadzenie się TriFHS-MMAE w zdrowych komórkach, tkankach i narządach.
To pokazuje, że odpowiednie sterowanie sposobem pobierania leku może w przyszłości pomóc w tworzeniu bardziej precyzyjnych terapii przeciwnowotworowych.
Nadzieja dla chorych na raka trzustki
Zdaniem autorów badań ich metoda może w przyszłości znaleźć zastosowanie w leczeniu nowotworów, dla których obecnie brakuje skutecznych terapii celowanych.
– Może to w przyszłości umożliwić leczenie nowotworów, dla których nowoczesne terapie celowane są dotychczas niedostępne, jak rak trzustki, ze względu na brak specyficznych celów molekularnych – mówi Aleksandra Chorążewska z UWr.
Naukowcy podkreślają jednak, że opracowana metoda jest na etapie badań przedklinicznych. Nie jest obecnie terapią dostępną dla pacjentów i przed ewentualnym zastosowaniem u ludzi potrzebne są dalsze badania.
– Przeniesienie tej technologii do kliniki będzie wymagało dalszych badań, jednak zaprezentowane wyniki otwierają niezwykle obiecujący kierunek w rozwoju multimodalnych terapii celowanych – dodaje prof. Łukasz Opaliński.
Wyniki pracy zespołu z Uniwersytetu Wrocławskiego opublikowano w Journal of the American Chemical Society. Pierwszymi autorami są Aleksandra Chorążewska i Krzysztof Ciura. Badania sfinansowano z grantu OPUS-22 Narodowego Centrum Nauki.
