Decyzja o odrzuceniu prywatnych inwestorów zainteresowanych Śląskiem Wrocław miała być wyrazem troski miasta o swoje „srebra rodowe”. Kilka miesięcy później Śląsk działa w realiach, które coraz bardziej przypominają rozwiązania wtedy proponowane przez jednego z zainteresowanych. Z tą różnicą, że dziś ich koszt ponosi miasto, a wykonanie pozostawia sporo do życzenia.
- Dlaczego Śląsk Wrocław koncertuje się na pierwszej drużynie.
- Jakie kryzysy w ostatnich miesiącach przeżywa piłkarski Śląsk Wrocław.
- Dokąd zmierza teraz drużyna wrocławskiego Śląska.
Kiedy prezes Remigiusz Jezierski pokazał liczby, tak naprawdę nie wydarzyło się nic nowego. Nie odkryto żadnego ukrytego problemu, nie doszło do nagłego załamania. To raczej kolejny etap dobrze znanego scenariusza.
Ciągnąca się miesiącami prywatyzacja kończy się fiaskiem. Oczywiście z winy inwestorów, bo „nie mają pieniędzy”, „nie przedstawili gwarancji finansowych” albo nie są tak głupi, żeby kupować klub za cenę, która w trakcie negocjacji potrafi pójść w górę dziesięciokrotnie. Rozmowy upadają i wtedy – cali na biało – wchodzą oni – wrocławscy urzędnicy. Pojawia się narracja o trosce o klub, który jest miejskim brandem i „srebrem rodowym”, więc trzeba go ratować. Następnie narracja skręca w tę stronę, że skoro inwestorzy okazali się niewiarygodni, pozostaje jedno rozwiązanie – kolejne dokapitalizowanie. Bo przecież nie można pozwolić, żeby klub upadł.
Blisko 46,6 milionów złotych kosztów i około 16,6 milionów przychodów. Trzydzieści milionów straty. I co najważniejsze to nie jest wynik jednego sezonu czy jednego błędu tylko efekt niestabilnej konstrukcji, która sama z siebie generuje minus.
Jeżeli spojrzeć głębiej, robi się jeszcze bardziej niepokojąco. Prawa telewizyjne w pierwszej lidze przynoszą tylko 1,3 miliona złotych. Sponsorzy niewiele więcej. Dzień meczowy, który w normalnie funkcjonującym klubie powinien być jednym z fundamentów przychodu, tutaj jest ogromnym kosztem.
Śląsk funkcjonuje dziś w pierwszej lidze, ale wydaje pieniądze jak klub z Ekstraklasy. I to nie tej walczącej o utrzymanie. Różnicę pokrywa miasto.
Wszystko zostało podporządkowane jednemu scenariuszowi
W tym miejscu nie trzeba nawet zaglądać do dokumentów. Wystarczy spojrzeć na proporcje. Ponad 23 miliony złotych na pierwszą drużynę w realiach pierwszej ligi to jest ryzykowna decyzja o pójściu po awans za wszelką cenę.
Problem polega na tym, że piłka nożna nie działa jak excel. Można mieć największy budżet w lidze i nadal nie osiągnąć celu. Jedna kontuzja, jedna seria słabszych meczów, jeden moment i cała konstrukcja zaczyna się chwiać.
Śląsk ustawił się w miejscu, w którym nie ma już półśrodków. Jeśli awansuje, część problemów uda się przykryć, bo pojawią się większe pieniądze z telewizji, sponsorów, dnia meczowego. Jeśli nie ten sam model zacznie generować jeszcze większą presję i jeszcze większe straty.
Tu wszystko postawiono na jedną kartę. Z tą różnicą, że nie swoją.
Oferta, która wróciła tylnymi drzwiami
Tutaj zaczyna się najbardziej interesujący fragment tej historii.
Kilka miesięcy temu miasto odrzuciło ofertę inwestorską, która – niezależnie od ocen – była przynajmniej próbą narzucenia jakiejś logiki działania. Szybkie dokapitalizowanie, koncentracja na pierwszej drużynie, ograniczenie kosztów w innych obszarach, podporządkowanie wszystkiego wynikowi sportowemu. Model ryzykowny, ale przynajmniej nazwany.
Dziś Śląsk funkcjonuje dokładnie w tym kierunku. Klub działa dzięki kolejnym zastrzykom pieniędzy, znaczenie sekcji pobocznych zostało ograniczone, a większość decyzji podporządkowana jest jednemu celowi. Awansowi do Ekstraklasy.
Różnica polega na tym, że inwestor miał plan. Dziś próba jego realizacji w wykonaniu miasta wygląda bardzo nieudolnie. Dowodem na to może być ostatnie zamieszanie związane z drużyną kobiet.
Inwestor też chciał drużynę kobiet i akademię wydzielić ze struktur spółki akcyjnej, ale miał konkretny plan jak to zrobić. Było jasne wskazanie, gdzie zarówno kobiety jak i akademia miały się znaleźć. Ostatnie działania miasta związane z drużyną kobiet pokazały, że urzędnicy nie mieli zielonego pojęcia jak to rozegrać i wybrali najgorszy z możliwych sposobów. Na szczęście temu szaleństwu kres położył Prezydent Sutryk.
Biorąc pod uwagę to wszystko trudno oprzeć się wrażeniu, że odrzucono inwestora, ale nie jego sposób myślenia. Problem polega na tym, że w ratuszu nie mają zielonego pojęcia jak ten sposób myślenia wdrożyć.
Oferta, która miała być słaba
Narracja miasta była wówczas dość jednoznaczna. Oferta inwestora została oceniona jako słaba, a dodatkowo miasto miało wątpliwości dotyczące zaplecza finansowego. W efekcie do finałowych negocjacji wybrano innego zainteresowanego. Na tym etapie wszystko wyglądało spójnie. Rzekomo lepsza oferta, większe bezpieczeństwo, mniejsze ryzyko.
Problem polega na tym, że kilka miesięcy później Śląsk funkcjonuje w bardzo podobnej logice. Klub jest dokapitalizowywany, koncentruje się niemal wyłącznie na pierwszej drużynie, a większość decyzji na tym etapie podporządkowana jest krótkoterminowemu wynikowi sportowemu. Czyli dokładnie temu, co w tamtej ofercie stanowiło jeden z fundamentów.
Z tą różnicą, że wtedy był to element propozycji inwestora, a dziś jest to rzeczywistość finansowana przez miasto i jednocześnie realizowana w sposób, który trudno uznać za skuteczny. Bo mimo rosnących nakładów nie widać poprawy w kluczowych obszarach. Przychody sponsorskie pozostają na bardzo niskim poziomie, model dnia meczowego nadal generuje straty, a przewaga budżetowa nie przekłada się w oczywisty sposób na przewagę sportową.
Właśnie tutaj pojawia się zasadnicza wątpliwość. Jeżeli oferta była słaba, a jej założenia budziły zastrzeżenia, to dlaczego kilka miesięcy później klub funkcjonuje według bardzo podobnego schematu tylko drożej, nieskutecznie i bez partnera, który miał wziąć na siebie ryzyko?
Najdroższa część została. Reszta zniknęła
Jeżeli przyjrzeć się temu bliżej, widać, że Śląsk przejął z tej koncepcji przede wszystkim skalę wydatków, a nie sposób ich wykorzystania. Klub funkcjonuje dziś dzięki kolejnym zastrzykom kapitału i utrzymuje budżet, który w tej lidze należy do najwyższych, ale trudno dostrzec, żeby szły za tym zmiany, które miałyby w dłuższej perspektywie poprawić sytuację.
W ofercie inwestorskiej dokapitalizowanie miało być początkiem procesu. Miało uruchomić mechanizmy, które w dłuższej perspektywie zwiększą przychody. Sponsoring, marketing, dzień meczowy, wartość sportowa.
W Śląsku pieniądze nie zmieniają struktury. Nie budują nowych źródeł przychodów. Nie tworzą przewagi. Pozwalają utrzymać to, co jest.
Rynek, którego nie trzeba szukać
Najlepiej widać to w jednym miejscu. Przy sponsorach.
2,5 miliona złotych w mieście takim jak Wrocław to liczba, która nie powinna się pojawić w żadnej poważnej analizie. To nie jest tylko kwestia sprzedaży czy oferty. Mamy tu do czynienia z wyraźnym sygnałem, że klub nie funkcjonuje dziś jak produkt rynkowy.
W takiej sytuacji bardzo łatwo wejść w mechanizm, który jest wygodny, ale zabójczy w dłuższej perspektywie. Skoro wiadomo, że w razie czego i tak pojawią się publiczne pieniądze, presja na szukanie sponsorów przestaje być realna. Rynek przestaje być konieczny.
To z kolei powoduje, że klub przestaje działać w logice rynkowej. Zaczyna działać w logice finansowania.
Śląsk vs Wisła, Komisja Europejska i sygnał dla inwestorów
Na to wszystko nakłada się jeszcze jeden wątek, który może mieć dużo większe znaczenie, niż dziś się wydaje.
Zapowiadana przez Wisłę Kraków skarga do Komisji Europejskiej dotycząca potencjalnej nielegalnej pomocy publicznej sprawi, że sposób finansowania Śląska może zostać poddany zewnętrznej ocenie. Nawet jeśli do tego nie dojdzie to samo ryzyko już działa.
Dla prywatnego inwestora to bardzo czytelny komunikat. Klub funkcjonuje w modelu, który może, chociaż nie musi zostać zakwestionowany. Reguły gry mogą się zmienić. A wraz z nimi cały sposób finansowania. W takiej sytuacji wielu inwestorów po prostu się wstrzyma. Przestanie się zastanawiać ile trzeba zainwestować. Zacznie myśleć o tym czy w ogóle wiadomo, w jakich warunkach ten klub będzie działał za rok, dwa czy pięć lat.
Paradoks polega na tym, że model, który dziś utrzymuje Śląsk przy życiu, jednocześnie może odstraszać tych, którzy mogliby go zmienić.
Ten kierunek i tak prowadzi w jedno miejsce
W ostatnich miesiącach Śląsk przeżywał kolejne kryzysy. Sportowe, finansowe, wizerunkowe. Spór z Wisłą Kraków był tylko najbardziej widocznym przykładem, ale nie jedynym.
Jednocześnie w sposób trudny do zrozumienia zniechęcono kolejnych potencjalnych inwestorów, zamiast wykorzystać moment do uporządkowania sytuacji właścicielskiej. To właśnie tam leży rozwiązanie, bo niezależnie od tego, jak ocenimy ostatnie decyzje, jedno wydaje się oczywiste. Śląsk Wrocław w dłuższej perspektywie musi trafić w prywatne ręce. Tylko wtedy pojawia się odpowiedzialność za pieniądze, presja na wynik i motywacja do budowania wartości.
Bez tego klub będzie funkcjonował dokładnie tak jak dziś. Od jednego dokapitalizowania do kolejnego.
Drożej, słabiej, bez efektu
Dziś trudno uciec od wrażenia, że Śląsk realizuje pomysł, którego kilka miesięcy temu nie chciał powierzyć prywatnemu inwestorowi. Różnica polega na tym, że robi to drożej, mniej skutecznie i bez żadnego mechanizmu, który wymuszałby efekty.
Jak długo można jeszcze funkcjonować w modelu, który generuje koszty, ale nie generuje rozwoju?
