Blisko 100 naukowców otrzyma rekordowe finansowanie, by opracować „inteligentną” broń przeciwko najgroźniejszym nowotworom w ramach projektu PACMAN. Kierowany przez Politechnikę Wrocławską program zwyciężył w czwartej edycji konkursu Wirtualnego Instytutu Badawczego (WIB) i otwiera nowy rozdział w terapii onkologicznej. To pierwszy projekt WIB, w którym liderem został ośrodek ze stolicy Dolnego Śląska.
- Co to jest projekt PACMAN i dlaczego jest tak wyjątkowy.
- W jakie typy raka celują badacze i jak chcą walczyć z nowotworami.
- Na czym polega strategia "konia trojańskiego" i jak to pomoże pacjentom.
W siedzibie Łukasiewicz – PORT we Wrocławiu oficjalnie zainaugurowano projekt, który może zmienić oblicze współczesnej medycyny. Program PACMAN (z ang. Personalized antibody-drug conjugates activated by matrix metalloproteinases for solid tumors) otrzymał niemal 73 mln złotych z Funduszu Polskiej Nauki. Co ważne, aż 30 mln złotych z tej kwoty trafi bezpośrednio na Politechnikę Wrocławską.
Strategia „konia trojańskiego” w walce z rakiem
Kluczem do sukcesu ma być nowatorskie podejście do podawania leków zamiast tradycyjnej chemioterapii, która wyniszcza cały organizm.
– Chcemy podłączyć silny lek do przeciwciała, zamaskować go, dzięki czemu dostanie się do mikrośrodowiska guza i dopiero tam zacznie działać aktywowany przez enzymy nowotworowe. To zapewni wysoką toksyczność i w konsekwencji śmierć komórki nowotworowej, ale nie uszkodzi tkanek po drodze – wyjaśnia prof. Marcin Poręba z Wydziału Chemicznego Politechniki Wrocławskiej i jednocześnie lider projektu.
Co to oznacza dla pacjentów? Przede wszystkim większą skuteczność, ponieważ lek uderzy bezpośrednio w komórki rakowe oraz mniejszą toksyczność. Zdrowe tkanki pozostają nienaruszone, co eliminuje drastyczne skutki uboczne. Co więcej, terapia będzie dopasowana do konkretnego typu nowotworu.
Wrocławskie konsorcjum siłą projektu
Jak przekonują naukowcy, PACMAN to przedsięwzięcie o ogromnej skali, dlatego wymaga współpracy wielu zespołów badawczych. W projekt zaangażowanych jest sześć jednostek naukowych z Wrocławia i Warszawy. Wrocław dominuje jednak w strukturze konsorcjum – oprócz Politechniki, w prace zaangażowane są:
- Uniwersytet Wrocławski,
- Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu,
- Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławiu.
Na jakie nowotwory szukają leku?
Naukowcy wybrali pięć typów nowotworów litych, które obecnie stanowią największe wyzwanie dla medycyny i są przyczyną wielu zgonów. dlatego to na nich skupią się badania:
- Niedrobnokomórkowy rak płuca,
- Czerniak skóry,
- Rak piersi,
- Rak jelita grubego,
- Rak trzustki.
Projekt PACMAN potrwa pięć lat. W tym czasie zespół blisko 100 ekspertów przeprowadzi pełną ścieżkę badawczą – od poziomu molekularnego w laboratoriach, przez zaawansowane modele matematyczne wspomagane sztuczną inteligencją, aż po testy kliniczne. W rezultacie, jeśli badania zakończą się sukcesem, Wrocław stanie się miejscem narodzin jednej z najnowocześniejszych terapii onkologicznych na świecie.
