Nowelizacja 800+ uderzyła rykoszetem w azjatycki biznes. Koreańscy specjaliści z Wrocławia bez świadczeń

Wprowadzone na początku roku zmiany w przepisach dotyczących świadczenia 800+ miały w założeniu ukrócić pobieranie wsparcia wychowawczego przez osoby niezwiązane z polskim rynkiem pracy. Jak sygnalizują jednak prawnicy i reprezentanci środowiska biznesowego, nowa praktyka weryfikacyjna mogła uderzyć w kluczowych inwestorów w Polsce. Z relacji ekspertów wynika, że wysoko wykwalifikowani specjaliści z Korei Południowej zaczęli otrzymywać z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzje odmawiające wypłaty tego świadczenia. Zdaniem prawników problem nie wynika z braku legalnego zatrudnienia, lecz z technicznego sposobu weryfikacji ich aktywności zawodowej.

Zgodnie z nowymi procedurami prawo do 800+ powiązano z wymogiem pracy na terenie Polski, co w praktyce opiera się na automatycznym sprawdzaniu wpisów w rejestrach ZUS. W ocenie strony reprezentującej koreańskich pracowników mechanizm ten – choć sprawdzający się w standardowych przypadkach – może stwarzać poważne trudności w konfrontacji z międzynarodowymi umowami gospodarczymi.

Umowa międzynarodowa kontra polski algorytm

Problem dotyczy pracowników oddelegowanych do Polski z Korei Południowej. Oba państwa łączy bilateralna umowa o ubezpieczeniu społecznym. Na jej podstawie specjaliści pracujący nad Wisłą są zwolnieni z opłacania składek emerytalno-rentowych w ZUS, pod warunkiem że kontynuują ich odprowadzanie w rodzimym, koreańskim systemie. W Polsce opłacają przy tym należne podatki dochodowe i posiadają wszelkie wymagane pozwolenia na pracę.

W systemie weryfikacyjnym ZUS pojawiają się jednak jako osoby nieposiadające historii składkowej. To, jak wynika z informacji przekazanych Wrocławskim Faktom przez firmę doradczą TIAS, algorytm automatycznie kwalifikuje jako brak aktywności zawodowej.

– Koreańczycy pracują i żyją w Polsce bez przeszkód, ale zauważyliśmy, że ZUS zaczął odmawiać im świadczenia 800+. Problem pojawia się w sferze technicznej: wykonywanie aktywności zawodowej powiązano bezpośrednio z odprowadzaniem składek do polskiego ZUS. Tymczasem Koreańczycy, na podstawie umowy międzynarodowej, jeśli opłacają składki w jednym państwie, nie muszą tego robić w drugim – tłumaczy Adam Smuga, radca prawny w firmie doradczej TIAS.

Niejasności interpretacyjne

Skala zjawiska ma istotne znaczenie dla polskiej gospodarki. Szacuje się, że w całej Polsce przebywa obecnie kilkanaście tysięcy obywateli Korei Południowej, w tym 5 tysięcy we Wrocławiu i okolicach. W zdecydowanej większości są to inżynierowie, eksperci techniczni oraz kadra zarządcza zatrudniona przy budowie i obsłudze strategicznych projektów w sektorze elektromobilności, chemicznym czy nowo powstających fabrykach zaawansowanych technologii. Łączna wartość koreańskich inwestycji w Polsce przekracza miliardy dolarów.

– To nie jest imigracja w celu poszukiwania bezpieczniejszego miejsca do życia, z jaką mieliśmy do czynienia w przypadku części obywateli Ukrainy. Mówimy o czysto zawodowej, biznesowej imigracji. To specjaliści tworzący kluczowe inwestycje, którzy powinni być traktowani na zasadach podobnych do obywateli Polski – dodaje Adam Smuga.

Czy będzie reakcja dyplomacji?

Z informacji przekazanych przez pełnomocników wynika, że do koreańskich rodzin trafiają już pierwsze negatywne decyzje, a składane od nich odwołania są przez ZUS odrzucane. Urząd powołuje się na brak formalnych wpisów o wpłatach na kontach ubezpieczonych.

– Mamy wrażenie, że ZUS sprawdza sprawy dość prostoliniowo, tak jak nakazuje mu ustawa. W systemie nie ma adnotacji o składkach płaconych w innym kraju. ZUS ma te informacje na poziomie porozumień z koreańskim odpowiednikiem, ale na poziomie technicznym wydaje się, że przepis nie daje urzędnikom innej możliwości weryfikacji niż poprzez konto w polskim systemie – podkreśla prawnik.

Wobec braku przełomu strona reprezentująca inwestorów skierowała dodatkowe pisma do ZUS oraz przygotowuje interwencję w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. O sprawie została oficjalnie powiadomiona również Ambasada Republiki Korei w Warszawie.

Problem może dotyczyć kolejnych państw

Eksperci zwracają uwagę, że Korea Południowa nie jest jedynym krajem objętym analogicznymi regulacjami. Polska posiada wiążące umowy o ubezpieczeniu społecznym z 12 państwami z całego świata – w tym m.in. ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą, Japonią, Australią czy Białorusią.

Jeśli procedury weryfikacji aktywności zawodowej cudzoziemców nie zostaną doprecyzowane w aktach wykonawczych lub wytycznych dla urzędników, z podobnym problemem mogą wkrótce zderzyć się specjaliści z pozostałych kluczowych dla Polski rynków partnerstwa gospodarczego.

Redakcja Wrocławskich Faktów wysłała oficjalne pytania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o wyjaśnienia tej sytuacji. Poniżej odpowiedź. ZUS nie odnosi się w niej bezpośrednio do opisanych wyżej problemów związanych z umowami międzynarodowymi, lecz przytacza ogólne zasady i procedury weryfikacji. Z wyjaśnień urzędu wynika, że brak wymaganego wpisu w rejestrze traktowany jest po prostu jako rozbieżność danych, która wymusza automatyczne wstrzymanie wypłaty świadczenia:

„ZUS jest zobowiązany do regularnej weryfikacji spełniania warunków uprawniających do pobierania świadczeń. Działania te wynikają bezpośrednio z przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W świetle nowych przepisów, które obowiązują od 1 lutego 2026 roku – prawo do świadczenia wychowawczego dla ww. grup cudzoziemców jest uzależnione  m.in. od spełnienia przez nich warunku wykonywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej aktywności zawodowej, której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne musi wynosić minimum 50 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ponadto dziecko musi uczęszczać do szkoły w Polsce.

Jeżeli pojawiają się informacje, które nie pozwalają potwierdzić spełnienia warunku zamieszkiwania w Polsce, aktywności zawodowej lub niespełnienie warunku realizacji obowiązku szkolnego, ZUS jest zobowiązany do podjęcia działań wyjaśniających. W takich przypadkach może zostać wydana decyzja o czasowym wstrzymaniu wypłaty świadczenia do momentu wyjaśnienia rozbieżności.

Aby ZUS mógł ponownie wypłacać świadczenie, muszą być spełnione wszystkie poniższe warunki:

• Rodzic lub opiekun musi złożyć nowy wniosek
• Wnioskodawca (rodzic lub opiekun) musi być aktywny zawodowo w Polsce
• Dziecko musi realizować obowiązek szkolny w polskiej placówce edukacyjnej
• Wnioskodawca (rodzic lub opiekun) i dziecko muszą mieszkać na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy podkreślić, że takie decyzje nie oznaczają automatycznie utraty prawa do świadczenia ani stwierdzenia nieprawidłowości po stronie świadczeniobiorcy. Są one elementem procedury przewidzianej przez przepisy prawa i służą wyłącznie wyjaśnieniu rozbieżności występujących w rejestrach publicznych.

Jeżeli nieścisłości wynikają z niepełnych lub nieaktualnych danych dotyczących przekroczenia granicy, zainteresowana osoba może zwrócić się do właściwej placówki Straży Granicznej w celu ich uzupełnienia lub wyjaśnienia.

Po potwierdzeniu spełnienia warunków ustawowych wypłata świadczenia jest wznawiana zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zapewniamy, że każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie, z poszanowaniem praw strony oraz z możliwością skorzystania z przewidzianych prawem środków odwoławczych.

Warunek aktywności zawodowej nie podlega ustaleniu wobec cudzoziemców ubiegających o świadczenie wychowawcze, jeśli prawo do tego świadczenia wynika z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym. Natomiast umowa o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Korei z dnia 25 lutego 2009 r. (Dz.U. 2010 Nr 35, poz. 192) ma zastosowanie jedynie do obowiązkowego ubezpieczenia oraz następujących świadczeń z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia społecznego rolników: emerytur, rent z tytułu niezdolności do pracy oraz rent rodzinnych i zasiłków pogrzebowych.”