Wrocław żegna jedną ze swoich zasłużonych mieszkanek. W wieku 104 lat zmarła major Wanda Kiałka – żołnierka Armii Krajowej, uczestniczka operacji „Ostra Brama”, łączniczka i sanitariuszka, która po II wojnie światowej została zesłana przez Sowietów, a po powrocie do kraju zamieszkała we Wrocławiu.
- Kim była major Wanda Kiałka i jak zapisała się w historii Polski oraz Wrocławia.
- Jak wyglądała jej droga od Armii Krajowej przez sowieckie zesłanie do powrotu do Polski.
- Za co major Wanda Kiałka została odznaczona i jak upamiętniono jej działalność.
Major Wanda Kiałka, z domu Cejko, urodziła się 15 grudnia 1922 roku w Wilnie. Z konspiracją związała się w 1941 roku, działając w Okręgu Wileńskim Armii Krajowej. Jako łączniczka służyła m.in. w 5. Wileńskiej Brygadzie Armii Krajowej. W 1944 roku wzięła udział w operacji „Ostra Brama”, której celem było wyzwolenie Wilna przez Armię Krajową spod okupacji niemieckiej i wystąpienie wobec Armii Czerwonej w roli gospodarza terenu.
17 lipca 1944 roku została wraz z innymi żołnierzami Armii Krajowej rozbrojona i aresztowana przez Sowietów. Przeszła przez obóz w Miednikach, a następnie trafiła na zesłanie do Kaługi. Po uwolnieniu wróciła do Wilna i związała się z powojenną partyzantką niepodległościową jako sanitariuszka oddziału Sergiusza Kościałkowskiego „Fakira”.
Lata zesłania i nowe życie we Wrocławiu
W lutym 1945 roku została ponownie aresztowana przez NKWD. Przewieziono ją do Moskwy, gdzie skazano ją na 20 lat katorgi i zesłano do Workuty. Pracowała tam w kopalni, kamieniołomach, cegielni oraz warsztacie krawieckim. Została zwolniona 7 września 1956 roku, a do Polski wróciła 17 listopada 1956 roku. Ostatecznie zamieszkała we Wrocławiu.
We Wrocławiu wyszła za mąż za Stanisława Kiałkę, oficera Armii Krajowej i kawalera Orderu Virtuti Militari. Razem z mężem współtworzyła archiwum AK.
Odsłonięcie Pomnika Żołnierzy Niezłomnych
Major Wanda Kiałka była odznaczona Krzyżem Armii Krajowej, Brązowym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Partyzanckim oraz Złotą Odznaką Honorową „Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego”.
8 maja 2024 roku odsłoniła we Wrocławiu Pomnik Żołnierzy Niezłomnych, poświęcony żołnierzom pierwszej i drugiej konspiracji. Jej życiorys wielokrotnie był motywem wydarzeń organizowanych przez Centrum Historii Zajezdnia przy tym pomniku oraz na wystawie „Golgota Wschodu”, poświęconych dramatycznym losom jej pokolenia.
Śladem Niezłomnych. Wyjątkowe wydarzenie w Centrum Historii Zajezdnia
