Mieszkańcy Wrocławia muszą przygotować się na wyjątkowo trudny koniec tygodnia. Nad miasto nadciągnęła potężna fala afrykańskich upałów, która z każdym dniem będzie przybierać na sile. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał już oficjalne ostrzeżenie. Choć w czwartek i piątek termometry wskażą w granicach 33–34 stopni, kulminacja czeka nas w weekend. W sobotę słupki rtęci we Wrocławiu mogą poszybować nawet do 36 stopni Celsjusza. Zmiana pogody, niosąca przelotne deszcze i gwałtowne burze z wiatrem w porywach do 70 km/h, spodziewana jest dopiero w niedzielny wieczór.
Czy padnie historyczny rekord?
Oficjalnie najgorętszym dniem w historii miasta jak dotąd pozostaje 8 sierpnia 2015 roku. Wówczas na stacji meteorologicznej odnotowano aż 38,9 stopnia Celsjusza. Blisko tej wartości było również stosunkowo niedawno – 21 lipca 2022 roku termometry wskazały 37,4 stopnia, co stało się najwyższym wynikiem w historii wrocławskich lipców.
Eksperci z Uniwersytetu Wrocławskiego podkreślają jednak, że to nie pojedyncze rekordy są najbardziej niepokojące, ale drastycznie rosnąca z dekady na dekadę liczba dni skrajnie upalnych oraz tak zwanych nocy tropikalnych, gdy temperatura w nocy nie spada poniżej 20 stopni, nie pozwalając naszym organizmom na regenerację.
MPWiK Wrocław przypomina, że na terenie miasta działa już kilkanaście zdrojów ulicznych ze świeżą wodą. Zupełnie za darmo napełnicie w nich butelki bezpieczną i chłodną wrocławską kranówką. Z myślą o czworonogach poidełka są wyposażone w specjalne, niskie misy dla zwierząt.
Jak przetrwać afrykańskie upały? Oficjalne wytyczne Ministerstwa Zdrowia
Wysokie temperatury to nie tylko dyskomfort, ale przede wszystkim realne ryzyko dla zdrowia i życia. Długotrwałe przebywanie na słońcu bez odpowiedniego zabezpieczenia grozi odwodnieniem, przegrzaniem organizmu, a w skrajnych przypadkach niebezpiecznym udarem cieplnym. Szczególną ostrożność muszą zachować seniorzy, dzieci oraz osoby przyjmujące stałe leki, które mogą zaburzać naturalną termoregulację organizmu. Pod żadnym pozorem nie wolno też zostawiać ludzi ani zwierząt w zamkniętych samochodach, gdzie temperatura potrafi błyskawicznie wzrosnąć do 50–60 stopni!
Aby bezpiecznie przetrwać nadchodzący weekend, Ministerstwo Zdrowia zaleca stosowanie się do poniższych zasad:
-
Pij dużo wody: Regularnie nawadniaj organizm niegazowaną wodą i unikaj alkoholu, który przyspiesza odwodnienie.
-
Chroń dom przed nagrzaniem: W ciągu dnia zasłaniaj żaluzje i zamykaj okna, a wietrzenie pomieszczeń odłóż na chłodniejszą noc.
-
Wybieraj odpowiedni ubiór: Noś luźne, jasne ubrania z naturalnych, przewiewnych tkanin oraz obowiązkowo nakrycie głowy.
-
Ogranicz aktywność i słońce: Unikaj forsownego wysiłku fizycznego i wychodzenia na zewnątrz w najgorętszych porach dnia. Podczas przebywania na słońcu stosuj kremy z wysokim filtrem SPF.
-
Uważaj na szok termiczny: Jeśli przebywasz w klimatyzowanym pomieszczeniu, nie wychodź gwałtownie na zewnątrz. Podobnie będąc nad wodą – przed wejściem do kąpieli najpierw powoli schłodź ciało.
-
Postaw na lekką dietę: Jedz lekkostrawne posiłki oparte na warzywach i owocach; unikaj dań tłustych i smażonych.
Obowiązki pracodawcy podczas upałów
Ekstremalne temperatury to także ogromne wyzwanie dla osób, które nadchodzące dni muszą spędzić w pracy. Państwowa Inspekcja Pracy przypomina, że w czasie upałów pracodawcy mają dodatkowe, kategoryczne obowiązki wobec swoich zespołów. Choć polskie prawo nie określa sztywnej maksymalnej temperatury, powyżej której można opuścić stanowisko pracy, to PIP apeluje o szczególną ostrożność i przypomina, że szef musi chronić zdrowie i życie pracowników, elastycznie reagując na pogarszające się warunki środowiska.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek dostarczyć zimne napoje w naturze (nie może zamiast tego wypłacić ekwiwalentu pieniężnego), gdy temperatura przekroczy:
-
25°C – przy pracach wykonywanych na otwartej przestrzeni,
-
28°C – przy pracach wewnątrz biur i hal produkcyjnych.
Warto pamiętać, że napoje muszą być dostępne stale i bez ograniczeń. Co więcej, jeśli praca odbywa się w warunkach tzw. gorącego mikroklimatu, pracodawca powinien zapewnić napoje wzbogacone o sole mineralne i witaminy. Przepisy nakładają na kadrę zarządzającą także obowiązek wdrażania profilaktyki i szczególnej ochrony grup najbardziej wrażliwych, w tym kobiet w ciąży, matek karmiących, pracowników młodocianych oraz osób z niepełnosprawnościami.
Czy sztuczna inteligencja przewidzi rekordowy upał?
W obliczu tak ekstremalnych zjawisk pogodowych, instytuty badawcze na całym świecie zadają sobie pytanie o skuteczność nowoczesnych metod prognozowania. Pisze o tym Zakład Klimatologii i Ochrony Atmosfery Uniwersytetu Wrocławskiego, powołując się na badania opublikowane na łamach czasopisma naukowego Science Advances.
Okazuje się, że choć zaawansowane modele sztucznej inteligencji (takie jak GraphCast, Pangu-Weather czy FuXi) radzą sobie doskonale z codzienną, standardową prognozą pogody, to zaczynają gubić się właśnie przy zjawiskach rekordowych i skrajnych – jak zbliżające się fale ekstremalnych upałów. Im bardziej nietypowe i anomalne są warunki atmosferyczne, tym większe ryzyko, że AI popełni błąd. W takich momentach tradycyjne, fizyczne modele numeryczne wciąż okazują się znacznie bardziej niezawodne.
Naukowcy zgodnie podkreślają, że przyszłość meteorologii nie leży w ślepym zastępowaniu człowieka technologią, ale w mądrym łączeniu algorytmów AI z głęboką wiedzą o fizyce atmosfery oraz krytyczną interpretacją wyników przez doświadczonych synoptyków.
